Niewłaściwy montaż a prawo do odstąpienia od umowy – co musisz wiedzieć?

Usługa montażu w większości przypadków wiąże się bezpośrednio z zakupem towaru u tego samego sprzedawcy.

Część produktów – np. okna czy drzwi – wymaga profesjonalnej instalacji, której konsument nie jest w stanie wykonać samodzielnie. W pozostałych sytuacjach klient nabywa towar wraz z instrukcją montażu i przeprowadza go we własnym zakresie, bez udziału wykwalifikowanego podmiotu.

W obu przypadkach niewłaściwe zamontowanie towaru może stanowić podstawę do odstąpienia od zawartej z przedsiębiorcą umowy.

Jakie przepisy stosować?

Konsekwencje wadliwie wykonanego montażu regulują dwie ustawy: Kodeks cywilny oraz ustawa z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta.

W przypadku, gdy niewłaściwie wykonana została sama usługa montażu – zastosowanie znajdują przepisy Kodeksu cywilnego.

Inaczej kwestia ta kształtuje się w sytuacji, gdy na skutek złego montażu, niezgody z zawartą umową, pozostaje sam towar.

W takim przypadku należy stosować ustawę z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta, a dokładniej rozdział 5a ww. ustawy.

Jak odróżnić niewłaściwie wykonaną usługę od niezgodności towaru z umową na skutek niewłaściwie wykonanej usługi?

W pierwszej kolejności należy zastanowić się, który element wykonania umowy, pozostaje niezgodny z Twoimi oczekiwaniami.

Przykładowo, jeżeli przedmiot umowy stanowił zakup drzwi i ich montaż, należy rozważyć, czy jesteś niezadowolony z samego sposobu / jakości wykonanej usługi w postaci zamontowania drzwi, czy może usługa była na tyle wadliwa, że doprowadziła do uszkodzenia towaru bądź spowodowała, że towar nie odpowiada celowi, do którego go potrzebowaliśmy.

Usługa montażu, na podstawie art. 556(1) § 1 w zw. z art. 556 w zw. z art. 638 § 1 Kodeksu cywilnego, pozostaje niezgodna z umową, gdy:

1. nie ma właściwości, które usługa tego rodzaju powinna mieć ze względu na cel w umowie oznaczony albo wynikający z okoliczności lub przeznaczenia;
2. nie ma właściwości, o których istnieniu sprzedawca zapewnił kupującego, w tym przedstawiając próbkę lub wzór;
3. nie nadaje się do celu, o którym kupujący poinformował sprzedawcę przy zawarciu umowy, a sprzedawca nie zgłosił zastrzeżenia co do takiego jej przeznaczenia;
4. została kupującemu wydana w stanie niezupełnym.

Przykład: Strony zawarły umowę sprzedaży z usługą montażu. Jej przedmiotem był zakup przez konsumenta 6 par drzwi i ich montaż w mieszkaniu konsumenta przez wykonawcę. Po zamontowaniu drzwi przez wykonawcę konsument stwierdził, że widoczne są liczne wady estetyczne np. ze ścian zerwana została farba, ściany są uszkodzone, drzwi zostały zamontowane na niewłaściwej wysokości. Konsument stwierdza, że same drzwi nie zostały uszkodzone, działają prawidłowo.

Przedsiębiorca ponosi odpowiedzialność za niezgodność usługi z umową.

Zgodnie z art. 43b ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta, aby towar został uznany za zgodny z umową, powinien:

1) nadawać się do celów, do których zazwyczaj używa się towaru tego rodzaju, z uwzględnieniem obowiązujących przepisów prawa, norm technicznych lub dobrych praktyk,

2) występować w takiej ilości i mieć takie cechy, w tym trwałość i bezpieczeństwo, a w odniesieniu do towarów z elementami cyfrowymi – również funkcjonalność i kompatybilność, jakie są typowe dla towaru tego rodzaju i których konsument może zasadnie oczekiwać, , biorąc pod uwagę charakter towaru oraz publiczne zapewnienie złożone przez przedsiębiorcę, jego poprzedników prawnych lub osoby działające w ich imieniu, w szczególności w reklamie lub na etykiecie, chyba że przedsiębiorca wykaże, że:

a) nie wiedział o danym publicznym zapewnieniu i oceniając rozsądnie, nie mógł o nim wiedzieć,

b) przed zawarciem umowy publiczne zapewnienie zostało sprostowane z zachowaniem warunków i formy, w jakich publiczne zapewnienie zostało złożone, lub w porównywalny sposób,

c) publiczne zapewnienie nie miało wpływu na decyzję konsumenta o zawarciu umowy

3) być dostarczany z akcesoriami i instrukcjami, których dostarczenia konsument może rozsądnie oczekiwać,

4) być takiej samej jakości jak próbka lub wzór, które przedsiębiorca udostępnił konsumentowi przed zawarciem umowy i odpowiada opisowi takiej próbki lub takiego wzoru.

Przykład: Strony zawarły umowę sprzedaży z usługą montażu. Jej przedmiotem był zakup przez konsumenta 6 par drzwi i ich montaż w mieszkaniu konsumenta przez wykonawcę. Po zamontowaniu drzwi przez wykonawcę konsument stwierdził, że drzwi zostały nieprawidłowo zamontowane i nie spełniają swojej funkcji. Wykonawca niewłaściwie zmniejszył otwory drzwiowe i osadził drzwi na piance montażowej, co grozi wypadnięciem drzwi z otworów. Na skutek wykonanego montażu, wykonawca pozostawił w ścianach, w których osadzone są drzwi liczne dziury, na skutek czego drzwi nie spełniają swojej funkcji izolacyjnej czy akustycznej. Usługa montażu została wykonana w sposób nieestetyczny. Wykonawca porysował drzwi.

Przedsiębiorca ponosi odpowiedzialność za niezgodność towaru z umową wynikającą z jego niewłaściwego zamontowania.

Co istotne, przedsiębiorca ponosić będzie także odpowiedzialność za niewłaściwe zamontowanie towaru przeprowadzone przez konsumenta, jeżeli wynikało ono z błędów w instrukcji dostarczonej przez przedsiębiorcę lub osobę trzecią.

Przykład: Konsument zakupił w znanym sklepie z meblami łóżeczko dla niemowlaka. Do towaru została dołączona instrukcja, która nie opisywała procesu montowania szczebelków bądź opisywała proces ten w sposób niejasny lub niekompletny. Konsument działał zgodnie z instrukcją, jednak po zamontowaniu szczebelków, wypadały one z ramy łóżeczka po delikatnym ich dotknięciu.

Przedsiębiorca ponosi odpowiedzialność za niezgodność towaru z umową, ponieważ dostarczył konsumentowi wadliwą instrukcję. Przedsiębiorca ponosiłby odpowiedzialność także wtedy, gdyby konsument zlecił osobie trzeciej wykonanie tego montażu i działałaby ona zgodnie z instrukcją.

Jakie uprawnienia ma konsument?

W każdym przypadku należy pamiętać o tym, że protokół odbioru prac konsument powinien podpisać dopiero w momencie, gdy wykonawca usunie powstałe w usłudze montażu / towarze wady.

W sytuacji, gdy konsument ma zastrzeżenia co do jakości i prawidłowości wykonanej usługi montażu, zanim podpisze protokół odbioru prac, powinien złożyć pisemne oświadczenie wskazujące na przyczynę odmowy jego podpisania.

Oświadczenie może mieć następującą treść: „Odmawiam podpisania protokołu odbioru prac z uwagi na wady usługi montażu polegające na: (…) oraz żądam ich usunięcia w terminie (…)”.

Protokół podpisz dopiero wtedy, gdy wykonawca usunie powstałe wady usługi montażu lub towaru.

Podpisanie protokołu odbioru jest bowiem równoznaczne z zaakceptowaniem przez konsumenta efektu wykonanej pracy.

Niezgodność usługi z umową

Konsument może złożyć względem przedsiębiorcy oświadczenie o obniżeniu ceny albo odstąpieniu od umowy, chyba że sprzedawca niezwłocznie i bez nadmiernych niedogodności dla kupującego wymieni rzecz wadliwą na wolną od wad albo wadę usunie.

Ograniczenie to nie ma zastosowania, jeżeli rzecz była już wymieniona lub naprawiana przez sprzedawcę albo sprzedawca nie uczynił zadość obowiązkowi wymiany rzeczy na wolną od wad lub usunięcia wady.

Niezgodność towaru z umową

Konsument w pierwszej kolejności powinien zażądać od przedsiębiorcy naprawy lub wymiany towaru.

Dalej idącą konsekwencją jest możliwość złożenia przez konsumenta oświadczenia o obniżeniu ceny bądź odstąpieniu od umowy, jeżeli przedsiębiorca nie naprawi lub nie wymieni towaru w wyznaczonym terminie, a w szczególności wtedy, gdy brak zgodności towaru z umową jest na tyle istotny, że uzasadnia obniżenie ceny albo odstąpienie od umowy bez uprzedniego żądania naprawy lub wymiany.

Ponad powyższe, konsumenci mogą dochodzić naprawienia szkody na zasadach ogólnych.

Odstąpienie od umowy i co dalej?

Co istotne zarówno w świetle przepisów Kodeksu cywilnego, jak i ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta, konsument jest zobowiązany do zwrotu wadliwego towaru przedsiębiorcy. Konsument powinien to uczynić niezwłocznie. Kupujący zwrotu dokonuje na koszt sprzedawcy. 

W praktyce, konsumenci często nie zwracają towaru, który został uprzednio zamontowany przez przedsiębiorcę. Wynika to z utrudnień związanych z demontażem np. drzwi i dodatkowymi kosztami. Konsumenci korzystają z ustawowego prawa zatrzymania – zatrzymania rzeczy do czasu zaspokojenia lub zabezpieczenia przysługujących im roszczeń o zwrot nakładów na rzecz oraz roszczeń o naprawienie szkody przez rzecz wyrządzonej.